DİRENÇ Tanım   : Pratik olarak, elektrik akımının geçişine zorluk gösteren devre elemanına DİRENÇ    denir.

Sembolü:

Birimi   : OHM (Ω), 1OOOΩ = 1 KΩ, 1 OOOOOOΩ = 1 MΩ Yapışı   : Dirençler çoğunlukla üç ayrı yapıda imal edilirler.

1- Tel sarımlı dirençler

2- Karbon dirençler

3- Metal film dirençler.                                                                            

Dirençler işlev ve amacına göre iki çeşittir.

1- Sabit dirençler

2- Ayarlanabilir dirençler.                                                                    

Sabit Dirençler: Öngörülen sıcaklık ve toleransla, değeri sabit olan dirençlerdir.

Ayarlanabilir Dirençler : Öngörülen sıcaklık ve toleransla, maksimum ve minimum limitleri dahilindeki herhangi bir değerinde ayarlanabilir dirençlerdir ve POTANSİYOMETRE veya TRİMPOT olarak bilinirler.

         Muayenesi: Dirençlerin güvenirliği, bir avometre (rnultimetre) île, direnç değerinin ölçümü suretiyle belirlenir.

         Sabit dirençlerde, ölçümün iki uçundan yapılması yeterlidir. Ayarlanabilir dirençler de ise, üç uçtanda ölçüm yapılmalı, aynı zamanda hareketli mekanizmanın ayar yapıp yapamadığı kontrol edilmelidir.

Not: Ölçümler sistem üzerinde yapılıyorsa, direncin bir ucu, potansiyometrenin ise iki ucu devreden ayrılmalıdır.

Özelliği: Bir dirence voltaj uygulandiğnıda üzerinden akım geçer. Bunun sonucu olarak, direnç üstünde geçen akımla, direnç değerinin çarpimina, eşit bir voltaj düşer. (U = lxR). Böylece, direnç, akımın geçişme zorluk göstererek, onun aşın artmasın) önler.

DİRENÇLERDE İŞARETLEME

Gerek dirençlerin üzerinde, gerekse şemalardaki direnç sembolleri üzerinde, direncin t2 değeri, bazı harf ve rakamlarla ifade edilir. Bazı dirençlerin üzerinde ise Ω değerim belirten renkli bantlar vardır. Bununla birlikte, direncin Q. değerinin tesbitinde en güvenilir yol, bir ölçü aletiyle direncin ölçülmesidir. Söz konuşu ölçüm yapılmaz ise, renk algılama ve görme hatası veya silinti gibi nedenlerle, hatalı sonuca varılabilir.

örnek 1: Kahve-Kırmızı-Kırmızı-Attın = 12x100 = 120Ō%5Ω

örnek 2 : San-Siyah-Gümüş = 40x0.1 = 4+%10Ω

KODU ile Ω TESBİTİ

        Bir kısım dirençlerde yalnızca rakam ve harfler bulunur. Rakam direncin değerin;, harf ise birimim gösterir. Aşağıda çok kullanılan söz konuşu kodlama örnekleri gösterilmiştir.

350Ω veya 350R

3.5 Ω veya 3R5

3.5K Ω veya 3K5 veya 3.5M

3.5M Ω veya 3M5 3.5K

DİRENÇ BAĞLANTILARI

a) Seri Bağlama : Dirençlerin ardarda bağlanmasıdır. Böyle bir bağlantıda toplam direnç artar.

Amaç : Dirençler iki amaçla seri bağlanırlar.

1- Sistemdeki bir devrenin direncinin artırılmasına gerek duyulduğunda, yukarıdaki eşitlikler dikkate alınarak, mevcut dirence başka dirençler seri bağlanır.

2- Sisteme bağlanması gereken değerde tek bir direnç temin edilemezse, yukarıdaki formüller göz önünde bulundurularak birden çok direnç seri bağlanır.

                    b) Paralel Bağlama : Dirençlerin birer uçlarının ayrı ayrı birbirlerine bağlanmasıdır. Böyle bağlantıda, toplam direnç azalır.

Amaç: Paralel bağlamada amaçlar, seri bağlamadakinin benzeridir. Tek fark, dirençler paralel bağlan-dığında, toplam direncin azalmasıdır.

          c) Seri - Paralel (Karışık) Bağlama : Seri ve paralel bağlamadaki amaç ve özelliklerin biraraya getirilmiş halidir.

         Arkada, birbirine seri bağlı iki dirence, birbirine paralel bağlı diğer iki direncin, tekrar seri bağlanmış durumu görülmektedir